آموزش زیست شناسی

v\:* {behavior:url(#default#VML);} o\:* {behavior:url(#default#VML);} w\:* {behavior:url(#default#VML);} .shape {behavior:url(#default#VML);}

سرگذشت زمین

n  برای بررسی سرگذشت زمین باید بتوانیم به سئوالات زیر پاسخ دهیم:

  1- آیا زمین همیشه به همین شکل بوده است؟

  2- آیا کوه ها،دره ها،دریاها،جانوران،گیاهان ، اتمسفر وآب و هوای زمین با گذشت زمان تغییرکرده است؟

  3- زمین در آینده چه تغییراتی خواهد کرد؟

  دانشمندان برای بررسی گذشته زمین بیشتر از شواهدی چون لایه های رسوبی و فسیل ها استفاده کرده اند.

  لایه های رسوبی در صورتی که چین خورده نشده باشند،سن سنگ ها را از نظر قدیمی یا جدید بودن نشان می دهند در غیر آن باید از روی فسیل های پیدا شده در بین لایه ها سن سنگ و وضعیت گذشته منطقه را مورد بررسی قرار داد.

    سنگ های رسوبی اغلب دو ویژگی دارند : لایه لایه اند ، اکثرا دارای فسیلند.

 بنابراین برای مطالعه تاریخ گذشته زمین دارای اهمیت می باشند.

فسیل(سنگواره)

n  هر گونه آثار بجای مانده از جانداران قدیمی را فسیل گویند.

n  شرایط تشکیل فسیل: باید اجساد جانداران در محلی قرار گیرند تا در معرض تجزیه و فساد قرار نگیرند.(محیط های رسوبی کم عمق مثل دریاهاو دریاچه ها مناطق  مناسب تری برای فسیل شدن اجساد جاندارانند،چون سرعت رسوب گذاری زیاداست- تنوع و تعداد جانداران بیشتر است).

   نکته: معمولا جاندارانی که دارای اسکلت یا بخش های سخت (استخوان –دندان-صدف- کیتین یا بافت چوبی )بوده اند ،احتمال فسیل شدنشان بیشتر بوده است.

   فسیل راهنما: به فسیلی گفته می شود که سه ویژگی داشته باشد: تشخیص آن آسان باشد-جاندار در زمان زندگی گسترش جغرافیایی زیادی داشته- جاندار در دوره خاصی از دوران های زمین شناسی زندگی می کرده است .

   استفاده از فسیل ها:درتامین انرژی(سوخت های فسیلی)-بدست آوردن اطلاعات در باره خشکی ها و دریاها- چگونگی تحولات در جانداران-تشخیص آب و هوای گذشته و محل بعضی از مواد معدنی-تهیه جدول زمان بندی که برای تعیین قدمت لایه های رسوبی مجهول به کار می رود.

تعیین سن سنگ یا لایه های رسوبی

n  سن تقریبی: از روی فسیل پیدا شده در یک سنگ یا لایه رسوبی می توان سن تقریبی آن را مشخص کرد.مثلا پیدا شدن فسیل تریلوبیت(نوعی بند پای از بی مهرگان) مربوط به اواخر دوره پالئوزوئیک-استروماتولیت ها یا رسوبات ریف مانند که حاصل فعالیت باکتری ها و نوعی جلبک بوده(ساختارهایی مشابه تشکیلات مرجانی)  مربوط به دوره پرکامبرین می باشد.

n  سن مطلق: برای تعیین سن مطلق(زمان پیدایش هر چیز تا به امروز) ازنیمه عمر عناصر رادیواکتیو عناصر موجود در سنگ ها استفاده می شود.چون مواد رادیو اکتیو با سرعت ثابتی تخریب می شوند.

n  نیمه عمر کربن 14 معادل 573 سال است. دانشمندان برای تعیین عمر یک نمونه ابتدا نسبت کربن 14 را به کربن 12 را تعیین می کنند. سپس آن دو نسبت را با نسبتی که این دو نوع در بدن جاندار فسیل شده دارد ، می سنجند.

 

n  نیمه عمر عنصر اورانیوم (238) 4/5 میلیارد سال است.این عنصر بتدریج تخریب شده و به سرب (206) تبدیل می شود

      توجه: کربن بیشتر برای تعیین سن استخوان،چوب،صدف و بازمانده های آلی انسان کار برد دارد.

چگونگی تغییر جانداران

n  جانوران: پرندگان و پستانداران(مهره داران خونگرم)                      کرم ها -کیسه تنان-                 اسفنج ها(بی مهرگان ساده خونسرد)          

 گیاهان:               گیاهان گلدار                       گیاهان بی گل(مثل بازدانگان و سرخس ها)                              جلبک ها

n  توجه: هرچه لایه رسوبی فسیل کوچک تر و ساده تری داشته باشد قدیمی تر خواهد بود.بنابراین می توان از این قاعده در تعیین سن لایه های رسوبی چین خورده استفاده کرد.

n دوران های زمین شناسی

تغییر گونه های جانداران

n  یکی از مهم ترین کاربرد فسیل ها پی بردن به چگونگی تغییر شکل ظاهری و ساختمان بدنی و در نتیجه به وجود آمدن انواع جدید جانداران است.

n   

n  امروزه بیش از دو میلیون نوع جاندار در روی زمین زندگی می کنند. در حالی که مطالعه فسیل ها نشان می دهد که در ابتدا تعداد و نوع جانداران کمترو ساختمان بدنی ساده تری داشته اند.

n فرضیه های مختلف در مورد تغییر گونه ها

n  آقای لامارک:(1809) صفات اکتسابی ارثی می شوند.(نظریه موروثی شدن صفات اکتسابی)استفاده یا عدم استفاده ازاندام ها عامل بروز تغییرات در جانداران بوده است.(این نظریه توسط ویسمن باآزمایش دم موشهارد شد)

n   

n  آقای داروین:ا(1859)نتخاب طبیعی(انتخاب افراد سازگار ترتوسط طبیعت) را عامل اصلی تغییر جانداران می دانست.(این نظریه را در کتاب منشاءانواع بیان کرد)(نظریه انتخاب طبیعی).

n   

n  آقای دووریس: (اوایل قرن بیستم) عامل تغییررا انجام جهش درساختار مولکول دی ان ای می دانست. (نظریه جهش)

n   

n  توجه: درون هسته سلول ها کروموزوم جای دارد که ماده اصلی آن مولکول دی ان ای است.این مولکول عامل اصلی به وجود آورنده صفات در جانداران است.پس با تغییر در این مولکول، تغییر در صفات جاندار پدید می آید.با وجوداینکه

n  مولکول دی ان ای بسیار با ثبات است ولی گاهی عوامل بسیار قوی در آن تغییر ایجاد می کنند.

n   

n  توجه:با وجود اینکه در نظریه انتخاب طبیعی آقای داروین امروزه تغییراتی ایجاد شده ولی دانشمندان پذیرفته اند که تغییر گونه ها مبنای گوناگونی حیات در زمین بوده است.

                           مواد رادیواکتیو و بعضی داروها و اشعه ها از عوامل جهش زا محسوب می شوند

شواهد تغییر گونه ها

n  وجود شباهت های فراوان در میان جانداران(ساختار سلولی-بافت –اندام هاو..)

n  وجود فعالیت های حیاتی(تنفس-تغذیه-پاسخ به محرک هاو..)

n   

n  توجه: اندام های همولوگ (وستیجیال )به اندام هایی در جانوران گویند که اساس ساختاری یکسانی دارند ولی کار یکسانی ندارند. این اندام ها نیای مشترک جانداران را نشان می دهد.

n   

n  با توجه به شواهد بالا می توان نتیجه گرفت:

    1- جانداران ازاجداد قدیمی و مشترکی به وجود آمده اند.

    2- تغییر در جمعیت ها پدید می آید،نه در افراد.زیرا یک فرد بعد از مدتی از بین می رود ولی نسل او باقی می ماند.

    3- زندگی از حالت ساده و ابتدایی،به صورت پیچیده تحول یافته است.

توجه : تغییردرمولکول DNA(جهش)عامل اصلی در تغییرصفات در جانداران است و انتخاب طبیعی در گسترش این صفات دریک جمعیت نقش دارد.

توجه: سرعت تغییرگونه ها در دوره هایی که عواملی مثل انفجارآتشفشان ها-برخورد خرده سیارات به زمبن-یخبندان بیشتر از سایر زمان ها بوده است.مثل انقراض دایناسورها و کسترش پرندگان و پستانداران در سنوزوئیک که نتیجه برخورد خرده سیارات به زمین بوده است.

زمین ساخت ورقه ای

وجود پرسش های فراوان در مورد ایجاد پدیده هایی چون آتشفشان ها- زمین لرزه ها- گودالهای عمیق اقیانوسی و قدیمی 

بودن سنگ های قاره ها نسبت به سنگ های کف اقیانوس ها دانشمندان زمین شناس را برآن داشت تا با تحقیقاتی پی به چگونگی ایجاد این پدیده ها ببرند.
 اولین فردی که در این باره بر اساس شواهدی نظر خود را بیان کرد آقای آلفردوگنرهواشناس و زمین فیزیکدان آلمانی بود.که نظریه اوبا ثابت بودن وضعیت قاره ها و  اقیانوس ها، تضاد داشت .ایشان بیان کرد حدود 200میلیون سال پیش تمام خشکی ها بهم
متصل بوده است.

 (وجود قاره ای عظیم به نام پانگه آ به معنای همه خشکی ها) که کم کم پس از میلیون ها سال خشکی ها قطعه قطعه شده
و قاره های امروزی را تشکیل داده اند.و این قاره ها نسبت به هم حرکت می کنند.

توجه: ابتدا دو قاره به نام های لورازیا (شمال امریکای شمالی ،گرینلند و بیشتر آسیا و اروپای مرکزی) و گندوانا( شامل امریکای جنوبی، افریقا، قطب جنوب، هندوستان و استرالیای کنونی).مساحت دو قاره تقریبا مساوی بوده است.و بین آنها دریای تتیس وجود داشته که امروزه دریای مدیترانه، مازندران و سیاه بازمانده های آن است.

در فاصله سال های1950تا1968 با پیشرفت فناوری و امکان مطاله برروی قسمت های نا شناخته کف اقیانوس ها دانشمندان اطلاعات و شواهدی بدست آوردند که نظر آقای وگنر را تایید می کرد. و منجر به عنوان نظریه جامع تری به عنوان زمین ساخت ورقه ای شد.
نظریه زمین ساخت ورقه ای(تکتونیک ورقه ای): بر اساس این نظریه سنگ کره(لیتوسفر) خارجی و جامد، 7 ورقه بزرگ و تعدادی ورقه کوچک تر دارد که بر روی نرم کره( استنوسفر) که ماهیت روان دارد، حرکت می کند.که این حرکت ها به سه شکل صورت می گیرد.

ا- ورقه های دور شونده (واگرا)          2- ورقه نزدیک شونده  (همگرا)                 3- ورقه های امتداد لغز(لغزنده)

نظریه زمین ساخت ورقه ای و علت حرکت ورقه ها

n  بر اساس این نظریه سنگ کره یک تکه نیست،بلکه از تعدادی ورقه های( پلیت) کوچک و بزرگ (هفت ورقه) ساخته شده که بعضی در زیر اقیانوس ها (ورقه اقیانوس آرام) و بعضی در زیر قاره ها( ورقه آسیا و اروپا) و بعضی از هر دو (ورقه هند) را در بر می گیرند.

n  همه ورقه ها تا عمق حدود20 تا150 کیلومتری ادامه دارند و می توانند آزادانه و مستقل حرکت کنند.

n  عامل حرکت این ورقه ها تفاوت دما و فشار در بخش های مختلف نرم کره است.

n  این اختلاف دما باعث شده که بخش های بالایی چگالی کمتری نسبت به بخش های پایینی داشته و در نتیجه یک حرکت جابجایی(همرفتی) در مواد صورت گیرد و ورقه ها نسبت به هم حدود چند سانتی متر در سال جابجا شوند

پديده هاي حاصل از حركت ورقه ها
1- ورقه هاي دور شونده:

بيش تر محل ورقه هاي دور شونده در ميان اقيانوس ها قرار دارند در اين مناطق مواد مذاب از بين دو ورقه خارج شده و بين دو ورقه سخت مي شود و پوسته جديد حاصل مي گردد. به همين دليل هر ساله چندين سانتي متر بر وسعت اقيانوس ها افزوده مي شود.

2- ورقه ها هاي نزديك شونده:
چون ورقه هاي نزديك شونده خصوصيات فيزيكي و شيميايي مختلفي دارند پديده هاي حاصل به يكي از صورت هاي زير مي باشد.

       الف: برخورد ورقه اقيانوسي با قاره اي:
چون ورقه هاي اقيانوسي نسبت به ورقه هاي قاره اي سنگين تر مي باشند به زير ورقه هاي قاره اي كشيده مي شوند و باعث ايجاد گودال عمیق اقيانوسي- كوه هاي آتش فشان و زلزله مي شوند.

ب: برخورد دو ورقه اقيانوسي:
يك ورقه به زير ورقه ديگر فرو مي رود و با خم شدن لبه ورقه ها گودال عميق اقيانوسي ايجاد مي شود. ورقه فرو رونده

ذوب شده و مواد مذاب از بستر دريا خارج مي گردند و بر اثر آتش فشان جزايري سر از آب بيرون آورده و جزاير قوسي توليد می گردد.

ج: برخورد دو ورقه قاره اي

هيچ كدام از ورقه ها زير ديگري فرو نمي رود چون جرم هر دو مساوي است بر اثر چنين برخوردي كوه و زلزله شديد ايجاد مي شود.

3- ورقه ها در كنار هم مي خزند(لغزنده):
در اين محل ها نه پوسته جديد توليد مي شود و نه ورقه اي تخريب مي شود بلكه فقط ورقه ها كنار هم حركت مي كنند در اين صورت زلزله هاي شديد ايجاد مي گردد.

فراتر از زمین

n   

n منظومه شمسی ما شامل خورشید ، نه سیاره و قمرهایشان و هزاران سیاره و شهاب ها و دنباله دارهاست که درون کهکشان را ه شیری قرار دارد.این کهکشان خود حدود 100 میلیارد ستاره دارد که یکی از آنها خورشید است.

n   

n  شکل گیری منظومه شمسی: حدود 5 میلیارد سال پیش توده عظیمی از ابر ها و گازهای که 80% آنها هیدروژن، 5% ازهلیم وبقیه اکسیژن ،نیتروژن و مواد سنگین تری چون سلیسیم،آلومینیم،آهن،منیزیم ،کلسیم و آهن بود.تحت نیروی گرانشی شروع به متراکم شدن و چرخیدن کردوپس از مدتی منظومه شمسی ما را پدید آورد.

      خورشید در مرکز این منظومه و سیارات در اطراف آن بر روی محورهایی در حال گردشند.سیارات عطارد،زهره،زمین و مریخ بیشتر ازمواد سنگین ترو مشتری،زحل،اورانوس ونپتون ازمواد سنگین و مواد گازی تشکیل شده اند.    چهار سیاره اول را زمین مانند وچهار سیاره بعدی را مشتری مانند گویند.

       سیاره نهم پلوتوکه بیشتر از مواد مایع و گاز تشکیل شده ونسبت به سیارات خارجی کوچک تر است. سرعت حرکت سیارات به دور خود از داخل به طرف خارج کمترومدت زمان گردش به دور خورشید بترتیب زیادتر می شود.تندترین حرکت به دور خود را مشتری(10ساعت) و کند ترین حرکت را زهره(243روز) دارند.

ستاره خورشید: 72%حجم آن راهیدروژن و 25%را هلیم و بقیه ازموادی مثل کلسیم و عناصر دیگر تشکیل شده است. قطر آن 1/4میلیون کیلومتراست و با انجام واکنش های هسته ای (تبدیل هیدروژن به هلیم)مقدار زیادی انرژی  و نور تولید می کند. ادامه زندگی جانداران وابسته به وجود این ستاره است. محل های سرد در سطح آن لکه های خورشیدی را بوجود

n  می آورند.

n 

 

اجزاع دیگرمنظومه شمسی

n  سیارک ها: بیشتر در فاصله بین مشتری و مریخ وجود دارند وازقطعات سنگی وفلزی ازقطر چند سانتی متر تا صدها

n     

 کیلومتر تشکیل شده وروی یک مداردورخورشید می چرخند.

n  شهاب ها:قطعات سنگ های آسمانی اند که پس از برخورد  با اتمسفر زمین بر اثر اصطکاک با هوا داغ و تبخیر می شوند

       و نورآنها را ما ازسطح زمین مشاهده می کنیم. در صورتی که  بخشی به زمین برسد به آن شهاب سنگ گویند

n  دنباله دارها: اجرامی از جنس غبار ویخ اند و تا حدودی به گلوله برف گل آلود شبیه اند.زمانی که به خورشید نزدیک می شوند،یخ آنها باز شده ودم درازی به طول هزارها کیلومتر می سازند که این دم همیشه در جهت مخالف خورشید قرار دارد.

n  قمرها: اجرامی هستند که به دور سیارات می چرخند.به جز عطارد و زهره بقیه سیارات حد اقل یک قمر دارند. قمر زمین ماه است که بر روی مدار مشخصی درهر 5/29روزیک دور به دور زمین می چرخد.جنس مواد سازنده آن مانند سیارک هاست.

مشخصات ستارگان

n  نور: واکنش های شیمیایی مواد در سطح ستاره تولید انرژی و نور می کند.که به علت فاصله زیاد آنها از ما در شب به صورت نقاط نورانی مشاهده می شوند. هر چه ستاره ای پر نورتر باشد معنای آن این است که یا به زمین نزدیک تر است یا جرم بیشتری دارد.

n  دما: نوری که از ستاره ها توسط تلسکوپ های قوی دیده می شود به رنگ های آبی مایل به سفید،زرد و قرمزبوده و این نشان می دهد که دمای سطح ستاره ها متفاوت است.داغ ترین به رنگ آبی(20تا35هزار درجه) و سرد ترین آنها نور قرمز(3000درجه) دارند.نورخورشید زرد(6000درجه)است.

n  ترکیب: با تجزیه نور ستاره توسط دستگاه طیف نگار وبدست آوردن طیف جذبی نور ستاره و مقایسه آنها با طیف جذبی عناصر در سطح زمین می توان به نوع ترکیبات اتمسفر ان پی برد.

n  بزرگی: کوچک ترین ستاره ها کمی بزرگ تر از زمین و بزرگ ترین آنها قطری حدود2300برابر قطر خورشید دارد.

n  فاصله: برحسب سال نوری بدست می آورند ولی می توان به روش مثلث بندی فاصله اجرامی را که کمی ازما دور هستند را اندازه گیری کرد.

  چرا آسمان آبي است؟
چون نور خورشيد در هنگام عبور از جوو برخورد به زمين, پراكنده مي شود .اندازه قطر مولكول هاي جو طوري است كه بيش تر ، نور آبي را پراكنده مي كنند به همين دليل آسمان آبي به نظر مي رسد.

 

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin:0in; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";}